17 Services 1 Place : नमस्कार मित्रांनो महाराष्ट्रातील शेतकरी किंवा जमिनीशी संबंधित व्यवहार करणाऱ्या नागरिकांसाठी पूर्वी जमिनीच्या कागदपत्रांसाठी थेट भूमी अभिलेख कार्यालयात जावं लागायचं. हे कार्यालय जिल्हा ठिकाणी असल्याने त्याठिकाणी जाणं, रांगेत थांबणं आणि वेळ वाया जाणं हे सगळं अपरिहार्य होतं.
पण आता ही झंझट थांबली आहे. महाराष्ट्र शासनाने भूमी अभिलेख विभागाचं पोर्टल अद्ययावत केलं आहे. या पोर्टलवर नागरिकांना त्यांच्या जमिनीशी संबंधित विविध सुविधा घरबसल्या, एका क्लिकवर मिळणार आहेत.
सरकारची खास योजना : दिव्यांगांना दरमहा मिळणार आर्थिक मदत
भूमी अभिलेख म्हणजे काय?
भूमी अभिलेख म्हणजे जमिनीच्या मालकीची व इतर संबंधित माहिती असलेली अधिकृत सरकारी नोंद. कोणत्याही जमिनीचा व्यवहार करताना, हक्क स्थापन करताना किंवा मालकी बदल करताना या अभिलेखांची गरज भासते.
या अभिलेखांमध्ये जमीन कोणाची आहे, तिचं क्षेत्र किती आहे, कोणते पीक घेतले आहे, जमीन गहाण आहे का, वादात आहे का अशा सर्व गोष्टींची नोंद असते.
आता माहिती डिजिटल स्वरूपात उपलब्ध
महाराष्ट्र शासनाने https://bhumiabhilekh.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळावरून भूमी अभिलेखाशी संबंधित तब्बल 17 सेवा उपलब्ध करून दिल्या आहेत.
आंतरजातीय विवाह योजना : या योजनेअंतर्गत जोडप्यांना ५०,००० रुपये मिळणार
यामुळे शेतकऱ्यांना किंवा जमिनीचा व्यवहार करणाऱ्या नागरिकांना प्रत्यक्ष कार्यालयात जाण्याची आवश्यकता उरलेली नाही. आवश्यक ती माहिती व कागदपत्रे ऑनलाईन उपलब्ध होत असल्याने वेळ, पैसे आणि श्रम यांची बचत होते.
उपलब्ध सेवा कोणत्या आहेत?
या पोर्टलवर खालील सेवा ऑनलाईन स्वरूपात दिल्या जातात. काही सेवांसाठी किमान ₹१५ इतकं नाममात्र शुल्क आकारलं जातं.
1) डिजिटल स्वाक्षरीसह 7/12 उतारा
2) 7/12 फेरफारसाठी ऑनलाईन अर्ज
3) फेरफार स्थिती तपासणी
4) फेरफार उतारा
5) 8-अ उतारा (डिजिटल स्वाक्षरीसह)
6) मालमत्ता पत्रक
7) मालमत्ता पत्रक फेरफार
8) अधिकार क्षेत्र तपासणी
9) प्रलंबित दिवाणी प्रकरणांची माहिती
10) ई-अभिलेख
11) ई-नकाशा / भू-नकाशा
12) आपली चावडी
13) इ-मोजणी
14) अभिलेख पडताळणी
15) ई-चावडीद्वारे महसूल भरणा
16) ई-कोर्ट संबंधित माहिती
17) ई-पीक पाहणी
या सेवांमुळे शेतकऱ्यांना त्यांचे हक्क सिद्ध करणारे कागदपत्र सहज मिळतात. त्याचबरोबर वारस नोंदणीसाठीदेखील आता घरबसल्या अर्ज करता येतो.
या योजनेसाठी सरकारकडून मिळतंय 6.60 लाख रुपये अनुदान, जाणून घ्या सविस्तर माहिती
भारतातील भूमी अभिलेखांचे प्रकार
भारतात जमिनीशी संबंधित विविध प्रकारचे अभिलेख असतात. त्यांच्या माध्यमातून मालकी, हक्क, बदल, वाद, भाडेकरार आदींची माहिती नोंदवली जाते. खाली त्यांचे महत्त्वाचे प्रकार दिले आहेत.
1) जमिनीची नोंद — या नोंदीमध्ये एखाद्या परिसरातील सर्व जमिनींची माहिती असते जसे की जमीन कोणाची आहे, तिचं क्षेत्र किती आहे, कोणत्या वापरासाठी आहे इत्यादी.
2) हक्कांची नोंद (RoR) — या अभिलेखात जमिनीवरील हक्क, मालक कोण आहे, गहाण ठेवली आहे का, कोण भाडेकरू आहे या सर्व बाबी स्पष्टपणे नमूद असतात.
3) उत्परिवर्तन नोंद — मालकी हक्कात झालेला बदल, जसे विक्री, वारसाहक्क, दान वगैरे, यांची नोंद यात होते. या नोंदीच्या आधारे सद्यस्थितीतील मालक कोण आहे हे स्पष्ट होतं.
4) भाडेकरार व पीक नोंदी — जमिनीवर कोण पीक घेत आहे, कोण भाडेकरू आहे, कोणत्या कालावधीसाठी करार आहे या गोष्टींची नोंद यात केली जाते.
5) वाद नोंदणी — कोणत्याही जमिनीशी संबंधित कायदेशीर वाद असल्यास त्याची माहिती सरकारकडे नोंदवली जाते. भविष्यात त्या जमिनीवर व्यवहार करताना ही नोंद महत्त्वाची ठरते.
6) सर्वेक्षण व सीमांकन नोंदी — जमिनीच्या सिमा, नकाशे, मोजमाप याबाबतची सर्व माहिती यात समाविष्ट असते. ही माहिती विशेषता शहरी विकास व नियोजनासाठी महत्त्वाची असते.
7) जमीन सुधारणा नोंदी — जर जमिनीवर सिंचन, संरचना, संरक्षक भिंती, किंवा इतर सुधारणा केल्या असतील, तर त्या नोंदी इथे केल्या जातात.
भूमी अभिलेख पोर्टलमुळे शेतकरी आणि नागरिकांसाठी सरकारी कामकाज अधिक सुलभ आणि पारदर्शक बनलं आहे. पूर्वी ज्या गोष्टींसाठी वेळ, पैसे आणि दौरे लागत होते, त्या आता काही मिनिटांत घरबसल्या पूर्ण करता येतात.
डिजिटल साक्षरी असलेले उतारे, फेरफार अर्ज, नकाशे, पीक पाहणी इत्यादी अनेक सेवा एका पोर्टलवर उपलब्ध करून देणं ही खरोखरच एक सकारात्मक पायरी आहे.
तुमचं शेतीशी, मालमत्तेशी किंवा जमीन व्यवहाराशी काहीही संबंध असेल, तर हे पोर्टल तुम्हाला नक्कीच उपयोगी ठरेल.